बादशहाच्या हातावर तुरी दिल्या
शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या नोट्स व सराव चाचणी
📚 शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या नोट्स
१. आग्र्याला जाण्याची तयारी
मिर्झाराजे जयसिंग यांच्या शब्दावर विश्वास ठेवून शिवाजी महाराज बादशाह औरंगजेबाच्या भेटीस आग्र्याला जाण्यास निघाले.
आग्र्याला जाण्यापूर्वी शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याचा कारभार जिजामातेच्या हाती सोपवला आणि त्यांचा आशीर्वाद घेतला.
त्यांच्याबरोबर त्यांचे पुत्र संभाजीराजे, निवडक सरदार, काही विश्वासू माणसे आणि बराच खजिना होता.
२. आग्र्याच्या दरबारातील प्रसंग
शिवाजी महाराज आग्र्याला पोहोचले. त्यांच्यासोबत संभाजीराजे होते.
त्या दिवशी औरंगजेब बादशाहाचा पन्नासावा वाढदिवस होता.
बादशाहाने दरबार संपवून सल्लामसलतीच्या महालात प्रवेश केला. निवडक सरदार आपापल्या मानाप्रमाणे रांगेत उभे होते.
३. शिवाजी महाराजांचा अपमान
मराठ्यांना अनेक वेळा पाठ दाखवून पळालेला जसवंतसिंग राठोड शिवाजी महाराजांच्या पुढील रांगेत उभा होता.
आपण महाराष्ट्राचे राजे असून आपला मान पहिल्या रांगेत राहण्याचा आहे, असे शिवाजी महाराजांना वाटले.
बादशाहाने आपल्याला मागील रांगेत उभे केल्यामुळे शिवाजी महाराजांच्या मनात तीव्र संताप निर्माण झाला.
ते रागारागाने महालाबाहेर पडले आणि आपल्या मुक्कामावर गेले.
४. बादशाहाची दगलबाजी
औरंगजेबाने शिवाजी महाराजांच्या मुक्कामाच्या ठिकाणाभोवती शिपायांचा पहारा बसवला.
यामुळे शिवाजी महाराज आणि संभाजीराजे बादशाहाच्या कैदेत पडले.
शिवाजी महाराजांनी ओळखले की बादशाहाने आपल्याशी दगलबाजी केली आहे.
५. महाराष्ट्रात जाण्याची परवानगी नाकारली
काही दिवसांनी शिवाजी महाराजांनी बादशाहाकडे अर्ज करून, “मला महाराष्ट्रात जाऊ द्या,” अशी विनंती केली.
मात्र औरंगजेबाने त्यांची विनंती मान्य केली नाही.
शिवाजी महाराजांनी मनाशी निर्धार केला की काहीही करून बादशाहाच्या कैदेतून सुटायचेच.
६. आपले माणसे दक्षिणेत पाठवणे
शिवाजी महाराजांनी बादशाहाची परवानगी घेऊन आपल्याबरोबर आणलेल्या माणसांची दक्षिणेत रवानगी केली.
बादशाहाला वाटले की शिवाजी महाराजांचे बळ कमी झाले.
शेवटी शिवाजी महाराजांबरोबर संभाजीराजे, हिरोजी फर्जंद आणि मदारी मेहतर एवढेच जण राहिले.
७. आजारी पडल्याचे सोंग
शिवाजी महाराजांनी एक दिवस आजारी पडल्याचे सोंग केले.
त्यांच्या पोटात भयंकर कळा येत असल्याचे दाखवले.
हकीम आणि वैद्य आले. औषधपाणी सुरू झाले.
८. मिठाईच्या पेटाऱ्यांची युक्ती
आजार बरा व्हावा म्हणून शिवाजी महाराजांनी साधू व मौलवी यांना मिठाईचे पेटारे पाठवण्यास सुरुवात केली.
पहारेकरी सुरुवातीला मिठाईचे पेटारे उघडून तपासत असत.
रोजरोज पेटारे तपासण्याचा त्यांना कंटाळा आला आणि त्यांनी पेटारे उघडून पाहणे बंद केले.
९. आग्र्याच्या कैदेतून सुटका
एके दिवशी सायंकाळी शिवाजी महाराजांनी हिरोजी फर्जंद यांना आपल्या जागी झोपवले.
मदारी मेहतर त्यांच्या पायाला चेपत बसला.
शिवाजी महाराज आणि संभाजीराजे एकेका मिठाईच्या पेटाऱ्यात बसले.
अशा प्रकारे मिठाईच्या पेटाऱ्यांमधून त्यांनी बादशाहाच्या कैदेतून सुटका करून घेतली.
१०. हिरोजी फर्जंद आणि मदारी मेहतर यांचे योगदान
महाराजांच्या सुटकेच्या वेळी हिरोजी फर्जंद आणि मदारी मेहतर यांनी मोलाचे योगदान दिले.
हिरोजी महाराजांच्या जागी झोपले होते.
मदारी मेहतर त्यांच्या पायाला चेपत बसला होता.
नंतर दोघांनी “महाराजांचे औषध आणायला जातो” असे सांगून तेथून निसटले.
११. सुटकेनंतरची वाटचाल
दुसऱ्या दिवशी शिवाजी महाराज बादशाहाच्या तावडीतून निसटल्याची बातमी औरंगजेबाला कळली.
बादशाह रागाने भडकला. त्याने शिवाजी महाराजांचा शोध घेण्यासाठी सगळीकडे हेर पाठवले.
परंतु त्याचा तपास व्यर्थ ठरला.
शिवाजी महाराजांनी वेषांतर करून शत्रूला झुकांडी दिली आणि आपल्या मुलखाकडे प्रयाण केले.
१२. संभाजीराजांना मथुरेत ठेवणे
आग्र्याहून परतताना शिवाजी महाराजांनी संभाजीराजांना मथुरेत एका सुरक्षित ठिकाणी ठेवले.
त्यानंतर शिवाजी महाराज पुढे निघाले.
शिवाजी महाराज राजगडास सुखरूप आले.
जिजामातेला शिवाजी महाराज सुखरूप राजगडास आलेले पाहून धन्य वाटले.
१३. संभाजीराजांची राजगडावर आगमन
शिवाजी महाराज राजगडावर पोहोचल्यानंतर दोन महिन्यांनी संभाजीराजे सुखरूप राजगडास येऊन पोहोचले.
अशा प्रकारे मोठ्या युक्तीने शिवाजी महाराजांनी बादशाहाच्या हातावर तुरी देऊन आपली सुटका करून घेतली.
⭐ शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी महत्त्वाची माहिती
आग्र्याहून शिवाजी महाराजांची सुटका
सन १६६६
औरंगजेब
मिर्झाराजे जयसिंग यांच्या शब्दावर
जिजामातेच्या हाती
पन्नासावा वाढदिवस
मागील रांगेत उभे केले
मिठाईचे पेटारे
हिरोजी फर्जंद
मदारी मेहतर
मथुरेत
राजगडावर
🔢 घटनांचा योग्य क्रम
🧠 स्मरणमंत्र
🎯 शिष्यवृत्ती परीक्षेत विचारले जाऊ शकणारे मुद्दे
कोण? — औरंगजेब, मिर्झाराजे जयसिंग, संभाजीराजे, हिरोजी फर्जंद, मदारी मेहतर, जिजामाता
कुठे? — आग्रा, मथुरा, राजगड
कधी? — सन १६६६
काय झाले? — आग्र्याच्या दरबारातील अपमान, नजरकैद आणि सुटका
कशी सुटका? — आजारी पडल्याचे सोंग व मिठाईच्या पेटाऱ्यांची युक्ती
📝 बहुपर्यायी सराव चाचणी
वरील नोट्सचा अभ्यास केल्यानंतर चाचणी सोडवा.
