विकास क्षेत्र – बोधात्मक विकास
CG-7 : बालके निरीक्षण व तार्किक विचाराने सभोवतालच्या जगाची जाणीव करून घेतात.
क्षमता – C-7.2
निसर्गाच्या निरीक्षणातून कार्यकारणभाव समजून घेऊन, तो दर्शविणारी साधी परिकल्पना मांडतो व त्याच्या स्पष्टीकरणाकरिता निरीक्षणाचा आधार घेतो.
✏️ कृती / उपक्रम
- झाडाला पाणी दिल्यावर काय होते? (Observation Activity)
- सूर्य उगवल्यावर/मावळल्यावर बदल पाहणे
- “जर–तर” खेळ (If–Then Activity)
- पावसाचे निरीक्षण व चर्चा
- लहान प्रयोग (उदा. बिया उगवणे)
❓ मूल्यांकनासाठी प्रश्न
- झाडाला पाणी दिल्यास काय होते?
- पाऊस का पडतो असे तुला वाटते?
- सूर्य नसल्यास काय होईल?
- तू काय निरीक्षण केले?
- तुझा अंदाज काय आहे?
📊 जाणीवजागृती
- निर्झर: कारण-परिणाम समजण्यात अडचण
- पर्वत: काही कारण-परिणाम ओळखतो
- आकाश: स्पष्ट कारण-परिणाम संबंध समजतो
📊 संवेदनशीलता
- निर्झर: निरीक्षण कमी
- पर्वत: काही प्रमाणात निरीक्षण करतो
- आकाश: बारकाईने निरीक्षण करून निष्कर्ष काढतो
📊 सर्जनशीलता
- निर्झर: सहभाग कमी
- पर्वत: साधे अंदाज लावतो
- आकाश: स्वतः परिकल्पना मांडतो व स्पष्टीकरण देतो
📝 शिक्षक अभिप्राय
विद्यार्थी निरीक्षण करण्याचा प्रयत्न करतो / सुधारणा आवश्यक आहे.
कार्यकारणभाव समजण्याची क्षमता विकसित होत आहे.
निसर्गाविषयी जिज्ञासा वाढत आहे.
प्रोत्साहन दिल्यास अधिक चांगली प्रगती होईल.
